Transgraniczne przedsięwzięcie UNITED HEAT, wspólna inicjatywa Stadtwerke Görlitz (SWG) i polskiego dostawcy ciepła SEC Zgorzelec, nabiera coraz większej dynamiki i może już pochwalić się ważnymi postępami.
Dekarbonizowana sieć ciepłownicza ponad granicami – tę wizję Görlitz i jego polskie miasto partnerskie Zgorzelec chcą zrealizować do 2030 roku. Kluczową rolę w planowaniu odgrywają Stadtwerke Görlitz oraz SEC Zgorzelec. Projekt UNITED HEAT łączy różnorodne zasoby i innowacyjne technologie wytwarzania, aby w przyszłości zdekarbonizować dostawy ciepła i zapewnić ich niezawodność.
Oba miasta planują połączyć swoje systemy ciepłownicze w sercu Europy, by zwiększyć bezpieczeństwo, efektywność i zrównoważenie. Do 2030 roku sieci ciepłownicze mają być nie tylko zintegrowane, lecz także całkowicie przestawione na odnawialne źródła energii.
Projekt ma znacząco ograniczyć emisję CO₂, która w sektorze ciepłowniczym jest bardzo wysoka. W Görlitz działają obecnie cztery oddzielne sieci ciepłownicze, zasilane głównie gazem ziemnym. W sąsiednim Zgorzelcu funkcjonuje jedna sieć, w której podstawowym paliwem jest węgiel brunatny, a gaz ziemny pełni rolę uzupełniającą. Łącznie systemy te emitują około 50 000 ton CO₂ rocznie. Celem jest całkowite wyeliminowanie tych emisji do 2030 roku.
Burmistrzowie obu miast podpisali w 2020 r. list intencyjny, a od tego czasu SWG i SEC Zgorzelec intensywnie rozwijają projekt. Jak podkreśla Rafał Gronicz, burmistrz Zgorzelca: „Konsekwentnie realizujemy ustalenia sprzed czterech lat, aby mieszkańcy mogli wkrótce ogrzewać domy ciepłem wytwarzanym w sposób neutralny klimatycznie”.
Faza koncepcyjna wraz z pozyskaniem kluczowych środków została w dużej mierze zakończona, dzięki czemu w 2025 roku mogą rozpocząć się pierwsze prace budowlane. Plan zakłada połączenie wszystkich pięciu obszarów ciepłowniczych, co wymaga ułożenia 12 km nowych rurociągów. Nowa, transgraniczna sieć umożliwi elastyczniejszą i bardziej efektywną produkcję ciepła z technologii neutralnych klimatycznie.
Od 2030 roku:
Pierwsze wnioski o finansowanie z UE i programu krajowego BEW złożono już w 2024 r. i otrzymano bardzo pozytywne odpowiedzi – projekt znalazł się wśród nielicznych w UE, które uzyskały wsparcie z programu Connecting Europe Facility (CEF). Kolejny wniosek dotyczący nowych instalacji i rurociągów złożono w styczniu 2025 r.; odpowiedź spodziewana jest latem.
Matthias Block, prezes SWG, podkreśla, że bez tej pomocy finansowej nie dałoby się jednocześnie osiągnąć neutralności klimatycznej i utrzymać cen dla mieszkańców na akceptowalnym poziomie.
SWG zakupiło też 37-hektarową działkę w strefie przemysłowej „An der Autobahn” z przeznaczeniem na instalacje solarne i sezonowy magazyn ciepła. W drugiej połowie 2025 r. w Görlitz rozpocznie się rozbudowa magazynów biogazu i budowa pierwszego kilometra łącznika między elektrociepłownią Königshufen a oczyszczalnią „Nord”. Równolegle w Zgorzelcu powstanie pierwsza ciepłownia na biomasę.
Do realizacji projektu powołano polsko-niemiecką grupę roboczą, w której uczestniczą eksperci spółek oraz ich właścicieli, w tym Veolia i E.ON. Około 30 specjalistów z różnych krajów pracuje intensywnie nad tym przedsięwzięciem.
Jak podsumowuje Octavian Ursu, burmistrz Görlitz: „Decyzja z 2020 r. o wspólnej sieci ciepłowniczej daje nam pozycję lidera w Europie. Wyzwania dotyczą zarówno infrastruktury transgranicznej, jak i kształtowania cen energii, tak aby mieszkańcy nie ponosili dodatkowych kosztów”.
Budowa nowych rurociągów umożliwi również podłączenie kolejnych dzielnic – co jest istotne w kontekście niemieckiej ustawy o energii w budynkach, wymagającej stosowania OZE w ogrzewaniu do 2028 r. Matthias Block dodaje: „Dzięki projektowi możemy też oferować indywidualne, zdecentralizowane rozwiązania grzewcze tam, gdzie podłączenie do sieci ciepłowniczej nie będzie możliwe”.