Görlitz, 07.02.2025
Transgraniczny projekt UNITED HEAT, współpraca pomiędzy miejskimi zakładami energetycznymi w Görlitz (SWG) a polskim dostawcą ciepła SEC Zgorzelec, nabiera coraz większego tempa i może już odnotować kilka ważnych kamieni milowych.
Dekarbonizacja ciepła systemowego ponad granicami państw – Görlitz i jego polskie siostrzane miasto Zgorzelec chcą urzeczywistnić tę wizję do 2030 roku. Stadtwerke Görlitz i polski dostawca ciepła SEC Zgorzelec odgrywają kluczową rolę w planowaniu. Ich projekt UNITED HEAT łączy różnorodne zasoby i innowacyjne technologie pozyskiwania ciepła w celu dekarbonizacji jego dostaw w przyszłości i zapewnienia ich przez cały czas.
W tym celu oba miasta w centrum Europy chcą połączyć swoją infrastrukturę ciepłowniczą – dla większego bezpieczeństwa, wydajności i zrównoważonego rozwoju. Z myślą o dekarbonizacji systemów energetycznych, zatwierdzonej przez UE w ramach Zielonego Ładu (Green Deal), sieci ciepłownicze mają być nie tylko połączone do 2030 roku, ale także całkowicie przekształcone tak, aby korzystały z odnawialnych źródeł energii. Dzięki temu transgranicznemu projektowi Europa-Miasto podejmuje działania w sektorze ciepłowniczym, który jest odpowiedzialny za dużą część emisji CO2. Przykład Europa-Miasta pokazuje, w jaki sposób gminy mogą przejść na dostawy energii bez emisji CO2, a tym samym wnieść znaczący wkład w transformację energetyczną i ochronę klimatu.
Obecnie w Görlitz istnieją cztery oddzielne obszary ciepłownicze, które pozyskują energię głównie z gazu ziemnego. W sąsiednim Zgorzelcu istnieje jedna sieć ciepłownicza, która wykorzystuje węgiel brunatny, a gaz ziemny służy jako dodatkowe źródło energii.
Łącznie systemy te przyczyniają się do rocznej emisji 50 000 ton CO2 do atmosfery. Deklarowanym celem jest całkowite wyeliminowanie tych emisji do 2030 r., a tym samym osiągnięcie neutralnej pod względem CO2 dostawy ciepła w obu miastach.
W 2020 r. burmistrzowie obu miast podpisali list intencyjny w sprawie projektu „UNITED HEAT – ciepło systemowe neutralne klimatycznie dla Europa-Miasta”, od tego czasu Stadtwerke Görlitz intensywnie współpracuje z SEC Zgorzelec w celu dalszego planowania projektu UNITED HEAT. „Konsekwentnie realizujemy zapisy umowy sprzed czterech lat po to, by mieszkańcy naszych miast mogli już niedługo ogrzewać swoje domy ciepłem produkowanym w neutralny dla klimatu sposób” – mówi Rafał Gronicz, burmistrz Zgorzelca i dodaje: „To pokazuje, że poważnie traktujemy transformację energetyczną naszych regionów i czujemy się odpowiedzialni za przyszłość naszych miast.” Faza koncepcyjna, w tym niezbędne pozyskanie finansowania w ramach modelowania projektu, jest obecnie w dużej mierze zakończona, co oznacza, że realizacja pierwszych działań budowlanych rozpocznie się w 2025 roku.
Koncepcja zakłada połączenie ze sobą wszystkich pięciu obszarów ciepłowniczych. W tym celu potrzebnych jest dwanaście kilometrów rurociągów ciepłowniczych. Powstanie tej większej, transgranicznej sieci umożliwi dostawcom ciepła w przyszłości bardziej efektywne i elastyczne wytwarzanie ciepła z różnych, klimatycznie neutralnych technologii. Od 2030 roku, jedną trzecią zapotrzebowania na ciepło całego miasta europejskiego ma być pokrywane za pomocą pomp ciepła. W tym celu ciepło będzie pobierane z jeziora Berzdorfer See oraz oczyszczonych ścieków z oczyszczalni „Nord” w Görlitz. 17% ciepła sieciowego pochodzi z energii słonecznej w połączeniu z sezonowym magazynowaniem ciepła. 48% pochodzi z biomasy. Jednak udział biomasy dla Görlitz zawsze będzie mniejszy niż 25%. Powód, dla którego udział biomasy w Zgorzelcu jest znacznie wyższy niż w Görlitz, jest taki, że w Polsce potrzebna jest zdecydowanie wyższa temperatura przepływu niż w Niemczech, co ogranicza użycie pomp ciepła i energii słonecznej w niskich temperaturach. Wykorzystanie ciepła odpadowego i Power-to-Heat (produkcja ciepła z energii elektrycznej) są wykorzystywane w pozostałych dwóch procentach.
Niedawno, w styczniu 2025 r., obie firmy złożyły do UE kolejny wniosek o dofinansowanie elektrowni nowej generacji i połączeń międzysystemowych w ramach projektu. Odpowiedzi można spodziewać się latem.
Zatwierdzenie finansowania jest obowiązkowym warunkiem wstępnym realizacji projektu UNITED HEAT.
„Wsparcie finansowe ze strony UE i rządu federalnego jest niezbędne, aby zrealizować przyjazne dla klimatu dostawy ciepła w naszym regionie, a jednocześnie zapewnić konkurencyjność naszych cen” – wyjaśnił Matthias Block, prezes zarządu Stadtwerke Görlitz AG. Dodał: „Bez tego wsparcia finansowego stanęlibyśmy przed ogromnym wyzwaniem, jakim jest z jednej strony uczynienie sektora ciepłowniczego neutralnym pod względem emisji CO2, a z drugiej – utrzymanie kosztów dla naszych klientów na akceptowalnym poziomie”.
Firma Stadtwerke Görlitz AG nabyła niedawno 37-hektarowy teren w strefie przemysłowej „An der Autobahn” w pobliżu Hornbach. Obszar ten przeznaczony jest na instalację paneli słonecznych i budowę sezonowego zbiornika magazynowania energii w ziemi.
Jeszcze w tym roku planowane są dalsze działania po stronie niemieckiej: W drugiej połowie roku rozpoczną się prace nad integracją i rozbudową magazynów gazu pochodzącego ze ścieków. Ponadto rozpocznie się budowa pierwszego kilometra rurociągu łączącego elektrociepłownię w Görlitz Königshufen z oczyszczalnią ścieków Görlitz „Nord”.
W tym samym czasie po stronie polskiej planowane jest rozpoczęcie budowy ciepłowni na biomasę.
Do realizacji projektu powołano polsko-niemiecką grupę roboczą. W jej skład wchodzą specjaliści ze spółek uczestniczących w projekcie oraz ich udziałowcy. Grzegorz Bicki, Prezes Zarządu SEC Zgorzelec Sp. z o.o., podkreśla szczególny charakter tego przedsięwzięcia: „Projekt tej skali to coś więcej niż rutyna. Jesteśmy niezmiernie wdzięczni, że możemy korzystać z obszernego know-how grupy Veolia i E.ON. Aktywne wsparcie naszych kolegów jest dla nas nieocenione.”
Projekt UNITED HEAT jest prowadzony przez międzynarodowy zespół. Około 30 specjalistów z różnych krajów wnosi swoją fachową wiedzę i pracuje bez wytchnienia, aby zrealizować ten pionierski projekt.
Dzięki projektowi UNITED HEAT zarówno miasta, jak i ich dostawcy ciepła odgrywają wiodącą rolę. „Dekarbonizacja sektora ciepłowniczego jest silnie napędzana przez ustawodawcę. Podejmując w 2020 r. decyzję o wspólnym rozpoczęciu tej podróży jako miasto Görlitz i Zgorzelec przyjęliśmy pionierską rolę. Jest to uznawane na arenie międzynarodowej i, jak widzimy, jest również wspierane finansowo przez rząd federalny i UE, co jest korzystne dla mieszkańców obu miast” – mówi Octavian Ursu, burmistrz miasta Görlitz.
Budowa nowych rur ciepłowniczych oznacza, że nowe dzielnice miasta również mogą zostać podłączone do systemu ciepłowniczego. Jest to ważna informacja dla właścicieli budynków w odniesieniu do ustawy o energetyce budowlanej, która wymaga wykorzystania odnawialnych źródeł energii w sektorze grzewczym do 2028 roku. „W ramach tego projektu zbudowaliśmy silny zespół z ogromną wiedzą specjalistyczną w dziedzinie neutralnych dla klimatu dostaw ciepła. Dzięki temu możemy nie tylko zapewnić ogrzewanie sieciowe, ale także opracować indywidualne, zdecentralizowane rozwiązania grzewcze dla budynków, które w przyszłości nie będą mogły zostać podłączone do sieci ciepłowniczej” – mówi Matthias Block.